Ogień, żar i wody
Powiedzieli
Potem czwarty Anioł wylał czaszę swoję na słońce, i dano mu moc trapić ludzi gorącością ognia. I byli upaleni ludzie gorącością wielką, i bluźnili imię Boga, który ma moc nad temi plagami; wszakże nie pokutowali, aby mu chwałę dali.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Apokalipsa 16:8-9, nowa karta
I zatrąbił pierwszy Anioł i stał się grad i ogień zmieszany ze krwią; i zrzucono to na ziemię, a trzecia część drzew zgorzała i wszelka trawa zielona spalona jest.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Apokalipsa 8:7, nowa karta
I wszystkie strony widnokręgu staną w płomieniach, a gwiazdy i gwiazdozbiory będą pozbawione blasku, a planety i ich koniunkcje będą niepomyślne. A bieg wiatrów będzie zmącony i wzburzony, a niezliczone meteory przemkną przez niebo, zwiastując nieszczęście. I Słońce ukaże się wraz z sześcioma innymi tego samego rodzaju. A wokoło będzie zgiełk i wrzawa, i wszędzie będą pożary.
przekład AnthIA według K. M. Ganguliego, 1883-1896, źródło: Mahabharata, księga III, rozdział 189, nowa karta
Tedy będą znaki na słońcu i na księżycu i na gwiazdach, a na ziemi uciśnienie narodów z rozpaczą, gdy zaszumi morze i wały; Tak, iż ludzie drętwieć będą przed strachem i oczekiwaniem tych rzeczy, które przyjdą na wszystek świat; albowiem mocy niebieskie poruszą się.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Łukasz 21:25-26, nowa karta
1. Przyjdzie dzień w którym słońce zamknie się (lub zgaśnie). 2. A gwiazdy z sklepienia niebieskiego spadać będą: 3. Góry zostaną uniesione w powietrze; 4. Wielbłądzica na oźrebieniu zaniedbaną zostanie przez człowieka. 5. Zwierzęta drapieżne gromadami snuć się będą. 6. Otchłanie oceanu zleją się,
Jan Murza Tarak Buczacki, 1858, źródło: Sura 81, Słońce zamknięte, wersety 1-6, nowa karta
1. Kiedy niebo porwie się na części. 2. Gwiazdy zostaną rozproszone; 3. Wszystkie wody w oceanach, zleją się i zmieszają; 4. Groby zostaną rozrzucone; 5. Wtenczas każda dusza, ujrzy obraz całego swego żywota, dowie się na co zasłużyła, a na co zasłużyć mogła.
Jan Murza Tarak Buczacki, 1858, źródło: Sura 82, Przerwanie, wersety 1-5, nowa karta
Potem zatrąbił wtóry Anioł, a jakoby góra wielka ogniem pałająca wrzucona jest w morze i obrócona jest w krew trzecia część morza. I pozdychała w morzu trzecia część rzeczy stworzonych, które miały duszę i trzecia część okrętów zginęła.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Apokalipsa 8:8-9, nowa karta
I zatrąbił trzeci Anioł i spadła z nieba gwiazda wielka, gorejąca jako pochodnia, i upadła na trzecią część rzek i na źródła wód. A imię onej gwiazdy zowią piołunem; i obróciła się trzecia część wód w piołun, a wiele ludzi pomarło od onych wód, bo się stały gorzkie.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Apokalipsa 8:10-11, nowa karta
W gniewie uderza strażnik ziemi, — Z domów swych wszyscy ludzie uciekać muszą; — Dziewięć kroków czyni syn Fjorgyn, I, zabity przez węża, bez lęku pada. Słońce czernieje, ziemia tonie w morzu, Gorące gwiazdy z nieba spadają wirem; Sroży się para i płomień, co karmi życie, Aż ogień wzbija się wysoko pod samo niebo.
przekład AnthIA według H. A. Bellowsa, 1923, źródło: Völuspá, strofy 56-57, nowa karta
Co się dzieje
Słońce, które pali ludzi „gorącością wielką”, trzecia część drzew spalona, widnokrąg w płomieniach i wszędzie pożary: to nasze lata. Jedenaście lat od 2015 do 2025 roku to jedenaście najcieplejszych w historii pomiarów, a sierpień 2026 roku zrównał się z najgorętszym miesiącem, jaki kiedykolwiek zmierzono. Megapożary strawiły miliony hektarów, w Australii w latach 2019–2020, w Kanadzie w 2023 roku.
Morze się podnosi i ogrzewa: od 1993 roku satelity mierzą wzrost jego średniego poziomu o około dziesięć centymetrów, w tempie, które ponad dwukrotnie wzrosło, a oceany nigdy nie zmagazynowały tyle ciepła co w 2025 roku. „Zaszumi morze i wały”: to szum sztormów i cofających się wybrzeży. Kasimirski, w przypisie do swojego francuskiego przekładu, objaśnia werset, w którym wody oceanów — jak tłumaczy Buczacki — „zleją się i zmieszają”: widzi w nim mieszanie się wód słodkich i słonych, które według Koranu rozdziela przegroda. Dziś słona woda wdziera się w delty i przybrzeżne wody podziemne: pogarsza to podnoszenie się morza, a także tamy, wydobycie piasku i pompowanie, przez które grunt się zapada.
Apokalipsa dodaje najnowocześniejszy szczegół: upaleni ludzie „nie pokutowali”.
Ogień przyszedł.Nazwaliśmy go pogodą.
Biblia cytowana jest w przekładzie Biblii Gdańskiej (1632), Koran w przekładzie Jana Murzy Tarak Buczackiego (1858), którego numeracja niekiedy różni się od powszechnie przyjętej (jest to zaznaczone). Mądrości Syracha nie ma w Biblii Gdańskiej: jej przekład jest nasz, podobnie jak przekład hadisów (z arabskiego), Talmudu (według wydania William Davidson — Koren, Steinsaltz — opublikowanego przez Sefarię na licencji CC BY-NC) i pozostałych tekstów (według wolnych od praw przekładów angielskich). Każdy przekład jest podpisany pod cytatem. Fakty przytoczone w odczytaniach zostały sprawdzone u źródła. Dzieło artystyczne i spekulatywne: nie zastępuje ani księdza, ani imama, ani rabina, ani mistrza.