Wiedza się pomnoży
Powiedzieli
Ale ty, Danijelu! zamknij te słowa, i zapieczętuj tę księgę aż do czasu naznaczonego; bo to wiele ich przebieży, a rozmnoży się umiejętność.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Daniel 12:4, nowa karta
Prorok (ﷺ) rzekł: „Wiedza zostanie odjęta, ukażą się niewiedza i próby, a hardż się namnoży”. Zapytano: „O Wysłanniku Boga, czym jest hardż?”. Uczynił tak ręką, przechylając ją, jak gdyby chciał wskazać zabijanie.
przekład AnthIA z arabskiego (według sunnah.com), źródło: Sahih al-Buchari 85, nowa karta
Z biegiem czasu Winaja-pitaka zaniknie; lecz dopóki choć jedna czterowierszowa strofa pozostanie wśród ludzi, dopóty zanik wiedzy nie nastąpi. Lecz gdy pobożny król każe złożyć sakiewkę z tysiącem sztuk pieniędzy w złotej szkatule na grzbiecie słonia i każe aż po raz drugi i trzeci obwieścić w całym mieście przy dźwięku bębna: „Ktokolwiek zna choćby jedną strofę wypowiedzianą przez Buddów, niech weźmie ten tysiąc monet wraz z tym słoniem”, a mimo to nie znajdzie nikogo, kto znałby czterowierszową strofę, i każe przyjąć z powrotem do królewskiego pałacu sakiewkę z tysiącem sztuk pieniędzy, wtedy zanik wiedzy nastąpi.
przekład AnthIA według H. C. Warrena, 1896, źródło: Anāgatavaṃsa, zanik wiedzy, nowa karta
Oto dni przychodzą, mówi panujący Pan, że poślę głód na ziemię, nie głód chleba, ani pragnienie wody, ale słuchania słów Pańskich, Tak, że się tułać będą od morza aż do morza, i od północy aż na wschód biegać będą, szukając słowa Pańskiego, wszakże nie znajdą.
Biblia Gdańska, 1632, źródło: Amos 8:11-12, nowa karta
I nikt nie będzie słuchał słów innych, i nikt nie będzie przez drugiego uważany za nauczyciela. I, o władco ludzi, mrok umysłu ogarnie całą ziemię […]
przekład AnthIA według K. M. Ganguliego, 1883-1896, źródło: Mahabharata, księga III, rozdział 189, nowa karta
Co się dzieje
Daniel ma zapieczętować księgę „aż do czasu naznaczonego”: wtedy „wiele ich przebieży, a rozmnoży się umiejętność”. Hadis mówi, że wiedza zostanie odjęta, a ukaże się niewiedza. Obie rzeczy są prawdą jednocześnie.
W sierpniu 1991 roku sieć WWW otwiera się dla wszystkich. Od tamtej pory cała wiedza świata mieści się w kieszeni, a nigdy jeszcze ludzie nie nosili jej w sobie tak mało: nie zapamiętujemy już, tylko pytamy. Tekst buddyjski wyobraża sobie króla, który ofiaruje tysiąc sztuk pieniędzy temu, kto zna choćby jedną strofę, i nikt nie przychodzi.
Amos mówi o głodzie, który jest „nie głód chleba”, lecz słuchania słowa: ludzie będą się tułać „od morza aż do morza”, szukając go, i nie znajdą. W czasach słów bez końca.
Wiedza nigdy nie była tak wielka.Nigdy nie była tak mało nasza.
Biblia cytowana jest w przekładzie Biblii Gdańskiej (1632), Koran w przekładzie Jana Murzy Tarak Buczackiego (1858), którego numeracja niekiedy różni się od powszechnie przyjętej (jest to zaznaczone). Mądrości Syracha nie ma w Biblii Gdańskiej: jej przekład jest nasz, podobnie jak przekład hadisów (z arabskiego), Talmudu (według wydania William Davidson — Koren, Steinsaltz — opublikowanego przez Sefarię na licencji CC BY-NC) i pozostałych tekstów (według wolnych od praw przekładów angielskich). Każdy przekład jest podpisany pod cytatem. Fakty przytoczone w odczytaniach zostały sprawdzone u źródła. Dzieło artystyczne i spekulatywne: nie zastępuje ani księdza, ani imama, ani rabina, ani mistrza.